Er is een heuse lobby gaande volgens mij op radio en TV. Ik zag de afgelopen weken al drie documentaires over bejaarden die klaar waren met het leven en met of zonder steun van familie en vrienden een einde aan hun leven maakten. In de afgelopen week is door het Openbaar Ministerie aangifte gedaan tegen een oudere journalist die op TV vertelde zijn vriend door verstikking om het leven te hebben gebracht (de vriend leed aan aids, nog voor er goede medicijnen beschikbaar waren). Het was een daad op verzoek en uit liefde verricht. Een zoon stond zijn bejaarde moeder bij die 60 (!!) pillen gespaard had en verzameld en daarmee een einde aan haar leven maakte. En de derde documentaire had ook een bejaarde vrouw tot onderwerp die, zonder steun van anderen, haar leven ging beeindigen.
Wat me bij de twee bejaarde vrouwen opviel was hun grote helderheid op hoog bejaarde leeftijd. Ze waren zeer betrokken bij het leven, intelligente en belezen mensen. Ze hadden kinderen en familie die zeer aan hen gehecht waren en ze woonden nog zelfstandig. Met moeite, dat wel. een van de vrouwen had steun nodig bij het lopen maar weigerde consequent om met een rollator te lopen. Dat was onbespreekbaar.
Er was dus geen sprake van eenzaamheid, verwaarlozing, ernstige pijn, ernstig psychisch lijden. Maar een sterke overtuiging dat het zo mooi genoeg was. "Ik hoop de geboorte van dit kind niet meer mee te maken," zei een van de dames tegen haar zwangere kleindochter.
Ik kan begrip opbrengen voor het gevoel dat het leven soms wel erg lang kan duren. Ook bij ziekte denk je soms waarom moet dat lijden maar voortduren? Wat is de zin daar nu van. Mijn moeders jaren van dementie waren zwaar en pijnlijk, voor haar en voor ons als familie. Toen ze een ernstige ontsteking had waaraan ze zou sterven zonder antibiotica leek de zachte drang van de medici ook te zijn: laat haar maar gaan, ’t is goed geweest, toch? Terwijl wij als kinderen nog een hele sterke tegengestelde reactie hadden: Als het tijd is om te sterven gaan we niet nodeloos rekken, maar simpele antibiotica, als die nog werken en haar weer genezen kunnen, laten we dat in elk geval proberen. Dat was een bijna instinctmatige reactie, niet een weloverwogen principiele, volgens mij. Je moeder hou je in leven, zo lang het kan! Je houdt van haar en zelfs ondanks de dementie waren er goeie momenten waarop je kon lachen met elkaar, waarop ze lekker kon eten of trots was op een nieuwe rok. De zorg voor haar voegde ook een dimensie aan mijn leven toe.
Waren we toen zelfzuchtig? Ik weet het niet. Maar wanneer ik de bejaarde dames hoor bekruipt me het gevoel dat zij dat wel zijn. Ze hebben geliefden die er veel moeite mee hebben dat moeder,oma niet verder wil. Zijn wij dan niet belangrijk voor je? Je kunt je afvragen natuurlijk of het juist is van iemand te vragen een krakkemikkig leven voort te zetten alleen voor jou. Maar in dat krakkemikkige leven zaten nog zoveel prachtige elementen al was het alleen maar de liefde van en voor familieleden.
Daarom is dat hele zelfbeschikkingsrecht zo moeilijk en pijnlijk. Als je over je eigen leven beschikt, autonoom, wie houd je dan tegen wanneer jij tot de conclusie komt het leven niet meer de moeite waard te vinden? Maar het is lijkt me je uitgangspunt dat bepaalt hoe je de waarde van je leven ziet: van wie is het leven eigenlijk?
Als christen (of moslim) ga je ervan uit dat je beschikt over iets heel kostbaars dat niemand kan geven en nemen dan God Zelf, die jou gemaakt heeft. Zelf je leven beëindigen blijft dus, uitzonderingen nagelaten, een vorm van god spelen. En ook tijdens de moeitevolle periode van de ouderdom tel je (ideaal gezien) de zegeningen die er nog zijn in plaats van te tellen hoeveel elementen van onwaardigheid er zijn.
Het uitgangspunt van de autonomie maakt dat je zelf beslist wat nog wel en wat niet bij een waardig leven hoort. Je ontwikkelt een eigen kader. En op een gegeven moment beslis je of het nog acceptabel is volgens dat criterium. Je geeft het leven op voor de dood in de veronderstelling dat alles ophoudt of dat er een staat van vergetelheid ontstaat.
Als gelovige in een Schepper zie je de moeitevolle ouderdom, ziekte enz. als gevolgen van de gebrokenheid van het leven die alleen Jezus weer herstellen kan, straks bij Zijn terugkomst. Nu moeten we daar nog mee leven, hoewel God belooft ons er niet alleen in te laten.
Is oud worden en aftakelen dus een eitje voor wie gelooft? Ik denk het niet. Het is voor gelovigen en ongelovigen net zo moeilijk. Maar wat je er mee doet en hoe je er mee omgaat verschilt.
Vind-ik-leuk Aan het laden...
