Categorie: moeder

Het is de avond voor de begrafenis.
Ik heb niets hoeven regelen en ben daar blij om. Ook Kim heeft geen taken. Ik mag het laten komen zoals het komt. Ik wil Moeders nog 1 keer zien. Ik hoop dat ze niet al te zeer veranderd is sinds vorige week donderdag.
Ze lag er zo mooi bij. Het hoofd als het ware iets omhoog geheven, een flauwe glimlach om haar lippen en een uitdrukking van verwachting.
Het gekwelde was verdwenen, het bange en boze. Wat overbleef was een doorleefd en doorgroefd gezicht, maar zacht en mild.

Angst
Angst is een vreselijke vijand. Is zonder twijfel van de boze. Het is zijn territorium, angst en verwarring.
Het put een mens uit, graaft een diepe kloof tussen jou en je medemens. Er is geen ruimte meer om liefde te geven of te ontvangen.
Alles is omgeven door een giftige waas van wantrouwen en vrees.

Het raakt me steeds weer diep te lezen dat Jezus in Getsemane een hevige angstaanval heeft moeten doorstaan. Hij weet wat het is voor ons, gevangen te zijn door angst.
Het moet Hem toen al gescheiden hebben van de liefde van Zijn Vader.

Ik heb dat het moeilijkste gevonden de afgelopen jaren. Mijn moeder bang te zien. Wantrouwig. Boos.
Onbegrepen in haar gevoel. Niet serieus genomen.
Ik heb het als heel pijnlijk ervaren zo onmachtig te zijn als dochter om het ‘goed’ te maken voor haar. Ik wilde zo graag ‘Kom maar, mam, ik ben het’, zeggen en haar dan weer rustig zien worden, ontspannen.

Bescheiden
Het heeft me heel bescheiden gemaakt. En ook mijn vertrouwen in God weer beproefd. Het leven zoals het nu is, is zo vol goeie dingen en zegeningen. Ik denk aan de liefde van Kim, m’n kinderen, familie, vrienden. Prachtige kunst waar ik van geniet, de vele boeiende boeken, onze reizen. Zo rijk ben ik!
Maar tegelijk is het op aarde zo falikant mis. Het klopt gewoon niet dat moeders hun kind verliezen aan de dood, dat demente bejaarden zo lang moeten doorleven en lijden en dat piepjonge kinderen aan hun handicap moeten sterven. En dan zwijg ik nog over het Grote Leed van hongersnoden en oorlogen.

Ik worstel en strijd daarmee. Ik worstel en strijd dan met God.

Troost
Toch vind ik troost in Gods Woord. Niet omdat er staat dat alles wel weer goed komt straks. Ja natuurlijk, dat troost ook. Maar steun en troost vind ik allereerst in het feit dat de Bijbel mijn donkere gevoelens niet direct wegwuift, maar ze erkent en ze een plek geeft.
Gods Woord bevestigt mijn strijd. Het klopt. De schepping is in barensnood. Ik weet niet of je wel eens een baby op de wereld hebt gezet, maar dat is geen pretje. Dat is keihard werken en pijnlijden. En lees Hebr.11 maar ’s na.
Als we het hier op aarde af en toe even echt niet meer zien zitten, zegt de Bijbel heel nuchter: Amen, join the club.
Sinds Adam heel in het begin zakte voor de gehoorzaamheidstest is de lol er een beetje af, cru gezegd. We weten hoe we het eigenlijk zouden willen, maar de zonde en de gevolgen ervan maakt veel onmogelijk. 

Donker en licht
Het goede nieuws is dat God Zelf een tweede poging heeft ondernomen. Als mens, als 2e Adam. Die poging is geslaagd. Kostte veel bloed, zweet en tranen, dat wel. Zelfs de dood en een nogal gruwelijke. En dan volgt het onvoorstelbare: Jezus stond op uit het graf, Hij overwon de dood. En daarom heb ik weer hoop. Er is dus ruimte voor alle gevoelens. Donkere en lichte. Verdriet, pijn, frustratie, maar net zo goed voor blijdschap, verrukking, genieten. De eerste emoties weerspiegelen de realiteit van een gebroken wereld. De tweede geven aan dat we voor een andere, vernieuwde wereld gemaakt zijn. Waar alles hersteld en goed gemaakt zal zijn.

Jezus maakt alle dingen nieuw. Nu nog af en toe en hier en daar.
Nog even niet helemaal. Onze tijd is nog een tijd van bevallen.
Met alle narigheid van dien.
Maar er zal geen doodgeboren kindje komen, dat is zeker.

Jezus is immers opgestaan? Hij leeft.

Nu kan ik met goeie moed moeders lichaam toevertrouwen aan de aarde morgen. God bewaakt haar ingang en haar uitgang. Van nu aan tot in eeuwigheid.

*afbeelding is van henk pietersma-Opstanding

Moeders is Thuis, eindelijk! Om 12.10 donderdagochtend is ze vredig overleden. Niet meer bij geweest. Ik had sinds woensdagochtend 10 uur bij haar gezeten, wachtend op het einde. Maar moeders was een taaie. Haar hart bleef maar kloppen, 120 slagen per minuut. Als was ze aan het fitnessen…

Ook ’s nachts ben ik gebleven, met m’n broer Ed. Veel gezongen, veel gestreeld en vaak gezegd: ga maar, je mag gaan, God wacht op je, toe maar. Om 9.00 uur ben ik naar huis gegaan om een paar uur te slapen. Net lag ik op 1 oor en m’n zus belt, kom snel het loopt nu echt af. Wat ligt Schiedam dan ver weg! Binnen een half uur waren we er, maar ze had net haar laatste adem uitgeblazen. Eindelijk Thuis. Bij de Here God Die ze zo hartelijk liefhad en bij al haar geliefden die ze soms zo miste, vooral haar dochter Loes.

Ik ben blij dat alle moeite voor haar voorbij is. Opgelucht niet meer de zware gang naar het verpleeghuis te hoeven maken. En verdrietig dat er aan het aardse leven van mijn lieve moeder een einde is gekomen. Ze heeft alles gedaan wat in haar zat een goeie moeder voor ons te zijn. Ik zal haar zeer missen.

Ik denk dat we de laatste fase zijn ingegaan. Sinds maandagmiddag krijgt moeders morfine. Ze heeft veel pijn door de verkramping van haar spieren, door de uitdroging, door de decubitus en wellicht andere oorzaken die we niet eens weten.
Ze slaapt nu meer, maar volgens Joke haar verzorgster is ze tegelijk ook vaker erg boos. De dokter ging bekijken of de frequentie misschien omhoog kon. Als dat geen effect heeft wordt de dosis verhoogd.
Als moeders maar rustig is en comfortabel….Dat is nu de inzet. De anti-biotica heeft niets uitgewerkt. Toch ben ik blij dat we dat nog wel geprobeerd hebben. We hebben alle middelen die er waren gebruikt, maar het heeft niet mogen baten. God heeft ze niet gezegend zou ik ook kunnen zeggen. Moeders wil niets meer eten, zelfs geen vla. Af en toe een slokje dubbeldrank tegen de droge mond.

De tijd om te gaan is gekomen. God zij haar en ons nabij…

Gisteren kreeg ik een telefoontje van het verpleeghuis. Het hoofd van de afdeling vertelde dat moeders besproken was in het overleg en dat men erg somber is over haar toestand. Na maandag was ik wat verbaasd. Niet dat moeders nu blaakte van gezondheid toen, maar ik kreeg niet de indruk dat er sprake was van een crisis of zo.

Maar toch. De laatste dagen at moeders slecht, ze heeft verschillende doorligplekken, weigert verzorging, kortom " ze wil niet meer". Of we een afspraak met de arts wilden. Nou, dat leek me een goed idee, maar ik kon toch niet laten om te vragen wat dan precies de bedoeling was. Ergens kreeg ik het gevoel dat me een soort verborgen boodschap werd meegedeeld. Uw moeder wil niet meer, dus….ja, wat? Ik zei dat we niet in euthanasie geloofden, zo van, moeder wil niet meer dus geef haar een spuitje. Maar dat was in geen geval de bedoeling, verzekerde het hoofd me. Dat mag helemaal niet en daar zou ze persoonlijk ook niet voor zijn. Goed, dat was dan in elk geval helder.

Uit haar verhaal maakte ik op dat moeders geen anti-biotica meer krijgt tegen de veelvuldige blaasontstekingen. Dat zou verklaren waarom ze zich nu weer zo slecht voelt. Alle symptomen wijzen er op. Koorts, hallucinaties, slecht eten en drinken enz. Maar mijn indruk is dat er voor een soort beleid gekozen is om geen anti-biotica te verstrekken. Is dat terecht?

Al jaren ben ik lid van de Nederlandse Patienten Vereniging. Nu kon ik daar dan eens gebruik van maken. Op de site stond een telefoon nummer wat 24 uur per dag bereikbaar is voor consultatie over dit soort vragen. Gebeld en een heel prettig en verhelderend gesprek gehad met een vrijwilliger, zelf verpleegkundige van beroep.

Bij longontsteking in de laatste levensfase is het gebruikelijk geen anti-biotica te geven. meestal is dat nl. de aankondiger van het sterven en kun je dat proces z’n gang laten gaan. Ik weet dat nog van mijn vader.
Maar blaasontsteking is een ander verhaal, vond ook deze voorlichter. Als er door het lichaam nog gereageerd wordt op de ant-biotica moet je dat iemand niet onthouden, vond zij. Want een blaasontsteking is pijnlijk en maakt dat je je heel naar voelt. Als het lichaam resistent geworden is voor de anti-biotica (mogelijke reden dat de arts ze niet geeft), merk je dat vanzelf. Maar tot nog toe knapt moeders altijd weer op van een kuur! Ze gaat weer eten en drinken en wordt rustiger.

Net als de vorige keer krijg ik het nare gevoel dat men in het verpleeghuis vindt dat moeders maar moet gaan. Niet meer behandelen, geen eten en drinken opdringen, dormicon geven en ja, dan gaat het snel natuurlijk.

Ons daartegen verzetten geeft de indruk alsof we moeders lijden onnodig willen verlengen. Dat is natuurlijk niet zo. Haar leven willen we echt niet onnodig rekken, maar ook niet onnodig verkorten, door maar geen zorg meer te geven.

Ik heb nog gekeken naar hospices en verpleeghuizen met palliatieve zorg-units. Maar ja, de complicatie van haar dementie en angst maakt dat ik gewoon niet weet of dat nu beter zou zijn. In Den Haag kan ze terecht wanneer er een indicatie voor terminale zorg wordt afgegeven. Dan zou ze met spoed overgebracht kunnen worden naar een tehuis vlak bij ons in Scheveningen. Vanmiddag had ik haar wel zo in m’n binnenzak mee willen nemen. Ze is onrustig, verdrietig, huilerig en bangelijk. Oh zucht, waarom moet het toch zo lang duren?

Overigens wil ik het verpleeghuis waar zij nu woont niet in een kwaad daglicht stellen! Er is goede zorg, maar met minstens 15 andere bewoners is het aanpoten, en men is niet gespecialiseerd in palliatieve zorg. Dat merk je wanneer mensen langduriger ziek worden. Ook is er op de afdeling beperkte verpleegkundige zorg. Het merendeel van de verzorgers heeft geen (of beperkte) medische scholing. Voor het beoordelen van de situatie zijn zij afhankelijk van die ene verpleegkundige die er per dienst aanwezig is.

Na ruim twee weken weer bij moeders geweest. Ik was steeds verkouden, griep gehad, maaaar ik stelde het bezoek ook uit merkte ik. De laatste keren waren zo moeizaam en was ze zo van streek en boos dat ik er tegenop zag om te gaan. Van morgen werd het echt weer tijd. Moeders zat in haar rolstoel, was rustig en keek me doordringend aan toen ik bij haar stond. Toen lichtte haar gezicht op en zag ik de herkenning. Ik noemde m’n naam,"margreet" en met een zucht zei ze; "jaaa" en moest toen een beetje huilen. We hebben wat geknuffeld, en daar moet ze, als ze in een goeie stemming is altijd een beetje om lachen. Anders verdraagt ze het slecht en draait zich weg. Vanmorgen vond ze het duidelijk fijn, en ik dus ook!! Het rof me hoe broos ze eruit ziet. Zo oud. Haar velletje is droog en flinterdun. Ze wordt behandeld voor doorligplekken omdat ze nu de hele dag zit of ligt.

Op de afdeling een heel aantal nieuwe gezichten. Wel prettig, nieuwe mensen zijn vaak nog van een redelijk niveau en dat merk je direct op de afdeling. Er wordt veel meer heen en weer gelopen en dus ook meer gekibbeld:"niet aan zitten" roept een niet meer zo nieuwe bewoner, als een nieuwe dame nieuwsgierig mijn jas wil onderzoeken. Een nieuwe meneer komt gezellig een kop koffie bij ons drinken en wil weten hoeveel kinderen we hebben. Een volgende mevrouw, die voortdurend schuifelend door de zaal beweegt zegt iedere keer tegen mij dat ze toch echt niet weet wie ik ben.
Een beetje leven in de brouwerij vind ik wel gezellig. Beter dan het doodstille staren’ wat vaak de sfeer bepaald in de zaal.
Nieuwe gezichten op de zaal betekent overigens wel dat er dus in de laatste 2, 3 weken een heel aantal vorige bewoners overleden zijn. Zo snel en plotseling als dat dan gebeurt!

Maandag bij moeders geweest. Ze heeft een mooie nieuwe rolstoel waarin ze de hele dag kan blijven zitten en die gekanteld kan worden voor een dutje. Ze beweegt nu helemaal niet meer, dat is minder fijn. Maar volgens de verzorging ging dat echt niet meer door verstijving. En de arts zegt dat dat door Parkinson veroorzaakt wordt. Goed, het geeft ook niet zo, tenslotte wordt moeders 90 (!) dit jaar. Onvoorstelbaar, zo taai ze blijft ondanks alles.

Maar de dementie blijft het grootste probleem. Maandag troffen we haar in een heel onrustige, boze stemming. Ze was nergens door af te leiden, zelfs niet door haar gelifde psalm 84. Meestal is er dan even een moment van herkenning, soms neuriet ze mee en altijd zegt ze: prachtig!

Nee, het lukte niet. We  hebben als experiment een "gezelschapsdame" ingeschakeld. De bedoeling is dat ze wat extra aandacht aan mijn moeder geeft, muziek luistert, een kopje koffie gaat drinken in het restaurant enz. Het idee is goed. Maar nu de uitwerking nog.

De dame kennen we via de gemeente van mijn moeder. Het lijkt me een heel aardige vrouw, maar we hebben gezegd dat het natuurlijk moet klikken tussen mijn moeder en haar. Daar lijkt het vooralsnog niet op. Volgens de verzorging vind moeders het helemaal niets en reageert erg afwijzend en bozig.

Tja, dan houdt het op met het goede idee. Het moet nl. wel goed voor moeders zijn en geen extra stress opleveren.

We hadden het niet gedacht met elkaar, dat moeders nog het bed uit zou komen. Maar de wonderen zijn de wereld nog niet uit: Ze zit weer op haar oude plekje, aan het hoofd van de tafel bij het raam. Ze eet weer met smaak, drinkt zelf weer uit een kopje, kortom het gaat stukken beter. Voor hoe lang, tja, dat weet alleen God in de hemel. Zelf hoop ik niet al te lang, want echt gelukkig is ze natuurlijk niet. Het lopen gaat niet meer, haar spieren verstijven steeds meer. Ook de verzorging is zwaar. Met tillift bed in en uit. En omdat ze stijf is als een plank (volgens de arts door Parkinson) doen alle handelingen zeer blijkbaar. Dat vind ik erg zielig.

Het is moeilijk vind ik om er heen te gaan. Ze heeft vaak geen rust als we er zijn en raakt gespannen. Maar volgens de verzorging is het toch goed om te komen, ook al maken we bepaalde emoties los. Goed om dat af en toe te horen, want boze blikken van m’n moeder, daar kan ik niet goed mee omgaan, hoor, of ze nu dement is of niet…

Nou mensen….heb net een leuk lang stuk gewist per ongeluk…grrrrrrrrrrr, gloeiende, gloeiende….

Ben bij moeders geweest. Tijdens de lunchperiode. Voor mij geen makkelijk tijdstip met alle kauwende, spugende, smakkende, schreeuwende bewoners. Hulde aan de verzorging die met humor en respect alle mensen aan hun eten en drinken helpen.

Ik heb mijn moeder gevoerd. Ik ben een ontzettende trut want ik vind dat moeilijk…Toch viel het mee. Mijn grenzen leer ik blijkbaar toch te verleggen. Je doet het gewoon, geen gezeur en dan gaat het. Moeders krijgt dik vloeibaar voedsel. Ze vond het best lekker, zei zelfs een keer: ‘heerlijk’. Ze eet niet zoveel, maar dat geeft niet. Medicijnen gingen erin met een bekertje vla wat ze ook erg lekker vond. Wat dat betreft gaat het dus redelijk goed met haar.

Haar algehele conditie vond ik wel achteruit gegaan sinds de laatste keer. Ze slaapt eigenlijk de hele tijd, zelfs tijdens het voeren viel ze af en toe in een diepe slaap. Ik leer van de verzorgers daar om op niet al te bescheiden toon haar dan weer wakker te roepen… Met grote verschrikte ogen kijkt ze me dan aan. "we zijn aan jhet eten!’ zeg ik. ‘Oh ja’, en dan neemt ze weer een hapje brei.

Zo meteen 17.00 uur, ga ik naar m’n werk. Fractie-vergadering, kennismaking met Deetman, de burgemeester van Den Haag. Ben benieuwd hoe dat verloopt. We hebben maar 1 raadslid maar op dit moment wel een hele betrokken schaduwfractie met veel kennis. Een club jonge mensen die zich echt in willen zetten voor de stad. Leuk!

een recente foto van mijn moeder waarop je duidelijk kan zien dat ze depressief is

Laatste berichten zijn wisselend. Suiker schommelt van 16 naar 3,9. De anti-biotoca zou nu effect moeten krijgen.